Ilustracja przeliczenia wynagrodzenia brutto na netto — plik banknotów, strzałka i mniejsza kwota po prawej stronie
Od kwoty brutto odchodzą kolejno składki ZUS, składka zdrowotna i zaliczka na PIT — dopiero to, co zostaje, trafia na konto.

Jak liczony jest kalkulator brutto-netto?

Kalkulator odejmuje od wynagrodzenia brutto kolejno: składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez pracownika (emerytalną 9,76%, rentową 1,5% i chorobową 2,45%), następnie składkę zdrowotną (9% podstawy pomniejszonej o ZUS), a na końcu zaliczkę na podatek dochodowy obliczoną według pierwszego progu skali podatkowej (12%) pomniejszoną o miesięczną kwotę zmniejszającą podatek.

Wynik nie uwzględnia indywidualnych ulg podatkowych (np. ulgi na dzieci), wspólnego rozliczenia z małżonkiem ani przekroczenia drugiego progu podatkowego (120 000 zł rocznie), które zwiększa stawkę PIT do 32%.

Rozliczenie 6 000 zł brutto krok po kroku

Teorię najlepiej sprawdzić na konkretnej kwocie. Poniżej pełne rozłożenie wynagrodzenia 6 000 zł brutto z umowy o pracę, przy standardowych kosztach uzyskania przychodu, złożonym PIT-2 i bez PPK. Każdy wiersz to osobna operacja, którą dział kadr wykonuje na Twojej pensji.

KrokOperacjaKwota
1Wynagrodzenie brutto6 000,00 zł
2Składka emerytalna 9,76%−585,60 zł
3Składka rentowa 1,5%−90,00 zł
4Składka chorobowa 2,45%−147,00 zł
5Podstawa składki zdrowotnej (6 000 − 822,60)5 177,40 zł
6Składka zdrowotna 9%−465,97 zł
7Podstawa opodatkowania (6 000 − 822,60 − 250), zaokrąglona4 927 zł
8Podatek 12% minus 300 zł kwoty zmniejszającej−291 zł
9Wynagrodzenie netto do wypłaty4 420,43 zł

Zwróć uwagę na kolejność działań — nie jest przypadkowa. Najpierw odejmowane są składki społeczne, bo pomniejszają jednocześnie podstawę składki zdrowotnej i podstawę opodatkowania. To dlatego podwyżka brutto nigdy nie przekłada się na równie dużą podwyżkę netto.

Ile netto z każdej kwoty brutto — tabela 2026

Tabela zakłada umowę o pracę, standardowe koszty uzyskania przychodu 250 zł, złożony PIT-2 (kwota zmniejszająca 300 zł miesięcznie) i brak PPK. Kwoty miesięczne.

BruttoSkładki ZUSZdrowotnaZaliczka PITNetto
3 000 zł411,30 zł232,98 zł0 zł2 355,72 zł
3 500 zł479,85 zł271,81 zł32 zł2 716,34 zł
4 000 zł548,40 zł310,64 zł84 zł3 056,96 zł
4 500 zł616,95 zł349,47 zł136 zł3 397,58 zł
4 806 zł658,90 zł373,24 zł168 zł3 605,86 zł
5 000 zł685,50 zł388,30 zł188 zł3 738,20 zł
5 500 zł754,05 zł427,14 zł240 zł4 078,81 zł
6 000 zł822,60 zł465,97 zł291 zł4 420,43 zł
6 500 zł891,15 zł504,80 zł343 zł4 761,05 zł
7 000 zł959,70 zł543,63 zł395 zł5 101,67 zł
7 500 zł1 028,25 zł582,46 zł447 zł5 442,29 zł
8 000 zł1 096,80 zł621,29 zł498 zł5 783,91 zł
8 100 zł1 110,51 zł629,05 zł509 zł5 851,44 zł
9 000 zł1 233,90 zł698,95 zł602 zł6 465,15 zł
10 000 zł1 371,00 zł776,61 zł705 zł7 147,39 zł
11 000 zł1 508,10 zł854,27 zł809 zł7 828,63 zł
12 000 zł1 645,20 zł931,93 zł913 zł8 509,87 zł
15 000 zł2 056,50 zł1 164,92 zł1 223 zł10 555,58 zł
20 000 zł2 742,00 zł1 553,22 zł1 741 zł13 963,78 zł
Przy wynagrodzeniach powyżej mniej więcej 10 000 zł brutto miesięcznie tabela pokazuje kwotę dla miesięcy przed przekroczeniem rocznego progu 120 000 zł. Od miesiąca, w którym narastający dochód przekroczy ten próg, zaliczka liczona jest według stawki 32% i kwota netto wyraźnie spada — zobacz sekcję o drugim progu podatkowym.

Co realnie zmienia wynik

O tym, czy dwie osoby z identycznym brutto dostaną na konto różne kwoty, decydują cztery ustawienia. Każde z nich jest dostępne w kalkulatorze powyżej.

Oświadczenie PIT-2. To formularz upoważniający pracodawcę do pomniejszania miesięcznej zaliczki o 300 zł. Bez niego Twoje netto jest co miesiąc niższe dokładnie o 300 zł, a różnicę odzyskujesz dopiero w rocznym zeznaniu. Warto to sprawdzić, bo formularz składa się u jednego pracodawcy — przy dwóch etatach kwotę zmniejszającą stosuje tylko jeden z nich.

Koszty uzyskania przychodu. Standardowo 250 zł miesięcznie. Jeśli zakład pracy leży poza miejscowością, w której mieszkasz, przysługują koszty podwyższone — 300 zł. Różnica w netto jest niewielka, około 6 zł miesięcznie, ale stosuje się ją automatycznie tylko wtedy, gdy pracodawca wie o Twoim dojeździe.

PPK. Wpłata podstawowa pracownika to 2% brutto i jest potrącana z netto — przy 6 000 zł brutto oznacza 120 zł mniej na koncie. W zamian pracodawca dopłaca 1,5%, a państwo dokłada dopłaty roczne. Co istotne, wpłata pracodawcy stanowi Twój przychód podatkowy, więc nieznacznie podnosi także zaliczkę PIT.

Ulga dla młodych (PIT-0). Do dnia 26. urodzin przychód z umowy o pracę do 85 528 zł rocznie jest zwolniony z podatku dochodowego. W praktyce zaliczka PIT spada do zera, ale składki ZUS i zdrowotna nadal są potrącane — dlatego osoba przed 26. rokiem życia też nie dostaje pełnej kwoty brutto.

Drugi próg podatkowy — kiedy pensja chudnie w trakcie roku

Skala podatkowa ma dwie stawki: 12% od dochodu do 120 000 zł rocznie i 32% od nadwyżki ponad tę kwotę. Kluczowe jest to, że próg dotyczy dochodu narastająco od stycznia, a nie pojedynczego miesiąca. Pracownik z pensją 12 000 zł brutto przekracza 120 000 zł dochodu mniej więcej w październiku — i od tego miesiąca kwota na koncie spada o kilkaset złotych, mimo że brutto na umowie nie zmieniło się ani o złotówkę.

To najczęstsza przyczyna pytania „dlaczego w tym miesiącu dostałem mniej, skoro nic się nie zmieniło?". To nie jest błąd kadr — to mechanika skali podatkowej. Od stycznia licznik zeruje się i netto wraca do wcześniejszego poziomu.

Ile kosztujesz pracodawcę

Kwota brutto z Twojej umowy to nie jest pełny koszt firmy. Ponad nią pracodawca opłaca własną część składek, której na Twoim pasku wypłaty nie widać w ogóle.

Składka pracodawcyStawkaPrzy 6 000 zł brutto
Emerytalna9,76%585,60 zł
Rentowa6,50%390,00 zł
Wypadkowa (stawka typowa)1,67%100,20 zł
Fundusz Pracy2,45%147,00 zł
FGŚP0,10%6,00 zł
Łączny koszt zatrudnienia≈120,48%7 228,80 zł

Pracownik, który dostaje na konto 4 420,43 zł, kosztuje więc firmę około 7 228,80 zł. Różnicę między tymi dwiema kwotami nazywa się klinem podatkowym. Stawka składki wypadkowej nie jest stała — waha się od 0,67% do 3,33% zależnie od branży i wielkości firmy, więc łączny koszt może się nieco różnić.

Podstawa prawna

  • Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych — art. 22 ust. 2 (koszty uzyskania przychodu), art. 27 ust. 1 (skala podatkowa), art. 31a i 32 (zaliczki oraz oświadczenie PIT-2), art. 21 ust. 1 pkt 148 (ulga dla młodych)
  • Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych — art. 16 i 22 (stopy składek i zasady ich finansowania)
  • Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych — art. 79 i 81 (składka zdrowotna 9% i jej podstawa)
  • Ustawa z dnia 4 października 2018 r. o pracowniczych planach kapitałowych — art. 26 i 27 (wpłaty podstawowe i dodatkowe)

Najczęstsze pytania

Czy pracodawca płaci dodatkowe składki?+

Tak — pracodawca opłaca dodatkowo m.in. składkę emerytalną i rentową w swojej części, składkę wypadkową, Fundusz Pracy oraz FGŚP. Łączny koszt zatrudnienia jest więc wyższy niż samo wynagrodzenie brutto.

Co to jest kwota zmniejszająca podatek?+

To kwota, o którą pomniejsza się obliczoną zaliczkę na podatek — odpowiada rocznej kwocie wolnej od podatku (30 000 zł) podzielonej na 12 miesięcy.

Dlaczego w tym miesiącu dostałem mniej, choć umowa się nie zmieniła?+

Najczęstsza przyczyna to przekroczenie drugiego progu podatkowego. Gdy dochód narastająco od stycznia przekroczy 120 000 zł, zaliczka od nadwyżki liczona jest według stawki 32% zamiast 12%. Druga przyczyna to wyczerpanie limitu ulgi dla młodych (85 528 zł), a trzecia — jednorazowy składnik, premia lub nadgodziny, który podniósł podstawę w poprzednim miesiącu.

Czy podwyżka o 500 zł brutto to 500 zł więcej na koncie?+

Nie. W pierwszym progu podatkowym na konto trafia mniej więcej 68% podwyżki — z 500 zł brutto otrzymasz około 341 zł netto. Reszta to składki ZUS, składka zdrowotna i zaliczka PIT. Powyżej progu drugiej stawki proporcja spada do około 48%.

Czy składka chorobowa jest obowiązkowa?+

Przy umowie o pracę tak — składka chorobowa 2,45% jest obowiązkowa i nie można z niej zrezygnować. Dobrowolna jest wyłącznie przy umowie zlecenia i dla przedsiębiorców. To właśnie ta składka daje prawo do zasiłku chorobowego i macierzyńskiego.

Czy składkę zdrowotną można odliczyć od podatku?+

Nie. Do końca 2021 r. pracownik mógł odliczyć od podatku 7,75% podstawy. Od 2022 r. składka zdrowotna nie podlega odliczeniu ani od podatku, ani od dochodu u osób rozliczanych według skali — dlatego netto z tej samej kwoty brutto jest niższe niż przed tą zmianą.

Co jeśli mam dwie umowy o pracę jednocześnie?+

Każdy pracodawca rozlicza składki ze swojej umowy niezależnie, ale oświadczenie PIT-2 można złożyć tylko u jednego z nich — albo podzielić kwotę zmniejszającą maksymalnie na trzech płatników. Koszty uzyskania przychodu stosuje każdy pracodawca osobno, a próg podatkowy liczy się od sumy wszystkich dochodów, co często kończy się dopłatą w rozliczeniu rocznym.

Czy kalkulator działa dla chorobowego i urlopu?+

Wynagrodzenie urlopowe rozliczane jest na tych samych zasadach co zwykła pensja, więc wynik będzie prawidłowy. Inaczej jest z wynagrodzeniem chorobowym i zasiłkiem — wynoszą 80% podstawy, nie podlegają składkom społecznym, a składkę zdrowotną liczy się od nich odmiennie. Dla miesiąca z chorobowym kwota z tego kalkulatora będzie zawyżona.